Những cách tân bộ giáo dục không cần đề án nghìn tỷ

0
333

Trong mỗi cuộc canh tân đều có những nội dung thay đổi lớn như hệ thống trường học quốc dân, nội dung chương trình – sách giáo khoa, phương pháp giảng dạy, phương thức rà soát đánh giá…. 

Tuy nhiên, khi quan sát chi tiết những động thái liên can đến các cuộc cải cách giáo dục này sẽ thấy chừng như đời sống dài đã bị lãng quên trong các cuộc canh tân.



Tạo ra một đời sống trường lành mạnh là điều quan trọng trong mỗi lần cách tân giáo dục. Ảnh: Lê dũng cảm


======>>>> Đừng bỏ qua bài này: trung tâm gia sư hà nội


Thông thường, trong các cuộc cải cách giáo dục lớn trên thế giới đời sống trường bao gồm tất thảy các sinh hoạt diễn ra ở trường và bầu không khí bao quanh nó luôn nằm trong nội dung cách tân và sự cải thiện của nó là một dấu hiệu quan yếu trong việc coi xét chừng độ thành công của canh tân.

Tuy nhiên, đời sống dài ở Việt Nam hiện tại, cho dù đã qua nhiều lần cải cách vẫn đang ở trong nếp cũ và không có sự thay đổi đáng kể. 

Những sinh hoạt trong dài và bầu không khí ở đó vẫn mang nặng tư duy, thói quen và cách thức sinh hoạt hàng thập kỉ trước trong bối cảnh đất nước có chiến tranh và chưa hòa nhập sâu vào cộng đồng thế giới.

Có thể kể đây rất nhiều sinh hoạt dài như thế: sinh hoạt lớp cuối tuần, đánh giá hạnh kiểm học sinh, hoạt động của đội “Cờ đỏ” (sao đỏ)…

Những sinh hoạt này mang nặng tư duy xiết học trò vào kỉ luật và khi được thực hiện lặp đi lặp lại trên quy mô toàn quốc ở tất thảy các trường trong một thời gian dài, chúng đã trở nên những sinh hoạt…bình thường của trường học.

Tuy nhiên, trong thời đại toàn cầu hóa ngày nay, khi cầu mong chúng dưới triết lý giáo dục hiện đại nhắm tới sự hình thành nên người công dân sẽ thấy rất nhiều sinh hoạt kiểu đó là bất thường, có hại cho sự phát triển của học sinh và vận hành dài.

Xin lấy một ví dụ điển hình là chuyện đánh giá hạnh kiểm (đạo đức) của học sinh.

Nhà trường là một tổ chức, một không gian có đặc thù riêng cho nên mà nó luôn cần tới các “lệ luật” buộc các thành viên sinh hoạt trong không gian đó phải tuân bảo đảm cho hoạt động của nó không bị rối loạn. 

Tuy nhiên, sự vi phạm các “quy tắc” của trường học như đi muộn, chuyện trò riêng, quên không trực nhật, quên không làm bài… không thể này cứ để đánh giá đạo đức con người. Thành tích học tập tính bằng điểm số càng không phải là căn cứ để xác định ai đó có đạo đức tốt hay xấu.

Hơn nữa, sự phán xét về đạo đức của học sinh một cách đơn phương từ phía cha nội, một thực thể nắm cả “quyền lực” và “quyền uy”trong tay, sẽ tạo ra một cơ chế phục tùng vô điều kiện có hại cho sự hình thành tư duy và nhân cách ở học trò.

Đạo đức của một con người không thể đánh giá xấu/tốt với các cấp độ khá, tốt, kém, trung bình, yếu…một cách đơn giản như thân phụ dài đang làm. Nó vừa phản cảm vừa dễ tạo ra sự thương tổn ở học sinh, những người đang trong quá trình từng lớp hóa để trở thành người trưởng thành.

Rất dễ nhận thấy trong thực tại nhiều học sinh thời đi học hay phải nhận hạnh kiểm yếu, kém đã trở thành những người có tâm hồn phong phú và nhân cách đáng trọng trong khi có rất nhiều học sinh 12 năm liền hạnh kiểm tốt đã trở thành những kẻ vị lợi cá nhân, ích kỉ và sẵn sàng dẫm đạp lên sức khỏe, sinh mạng, không gian sinh tồn của người khác.

Ở Nhật và có nhẽ ở thảy các nước có nền giáo dục có thành tựu khác cũng đều không có đánh giá đạo đức học trò trong nhà trường.

Để nâng cao chất lượng giáo dục, giảm thiểu các vấn đề ở dài, việc cải thiện sinh hoạt trường học là thế tất. vì vậy, ngoài chuyện nên tính hạnh bỏ việc đánh giá hạnh kiểm học trò, theo tôi trường còn cần phải bỏ đi những sinh hoạt sau đây:

1. Sử dụng học trò làm “Sao đỏ” để bắt lỗi các học sinh khác và chấm điểm thi đua lẫn nhau.

2. Xếp hạng thi đua thứ tự học sinh trong lớp và theo khối.

3. Nhận xét công khai về học sinh trước các phụ huynh khác hoặc học trò khác trong các buổi sinh hoạt tập thể như chào cờ hay sinh hoạt lớp, họp phụ huynh.

4. Sử dụng “giám thị” để rà soát, giám sát việc học trò thực hiện nội quy (chức danh “giám thị” trong dài có thể gợi lên những liên quan phản cảm, không phù hợp với môi trường giáo dục)

song song với việc bỏ đi những sinh hoạt trường học theo nếp cũ nói trên, các trường cần phải tích cực làm những việc sau:

1. Tạo điều kiện cho học sinh tự tổ chức nên các câu lạc bộ, các đoàn thể “tự trị” như các câu lạc bộ thể thao, văn nghệ, văn hóa, hoạt động từng lớp.

2. Tạo điều kiện cho học sinh sinh sản, điều hành phát thanh trường học và phát hành tạp chí định kì của lớp, trường.

3. Tạo điều kiện và hỗ trợ để học sinh tiến hành các hoạt động liên kết với phụ huynh, người dân và từng lớp địa phương như: trình diễn văn nghệ, triển lãm trưng bày các sản phẩm học tập, ngày hội thể thao định kì hàng năm hoặc theo học kì.

4. Tạo ra các dịp để phụ huynh học trò dự vào sinh hoạt nhà trường cùng học trò như tham quan, quan sát giờ học, thi đấu thể thao, giao lưu văn nghệ, dự hoạt động tự nguyện ở tầng lớp địa phương và trong trường với con, xây dựng vườn trường, phòng thể nghiệm….

Trong lý luận giáo dục học hiện đại, trường không chỉ là nơi chuẩn bị cho đời sống mà phải là chính đời sống để học sinh trải nghiệm và thực hiện làm “người công dân nhỏ tuổi” khi tham gia tích cực trong vai trò “người làm chủ” vào các sinh hoạt tầng lớp. 

vì vậy, đời sống trường học càng phong phú và gần với thực tại sẽ càng giúp cho sự trưởng thành của học sinh tiện lợi.

Nếu làm được như trên, tôi tin đời sống trường học sẽ đổi thay và quá trình “từng lớp hóa” để trở nên người công dân của học sinh sẽ trở diễn ra trót lọt. 

Những việc cải cách này vừa không cần đến “hàng ngàn tỉ đồng”, vừa có thể làm ngay ở bất cứ ngôi trường nào bất chấp điều kiện vật chất ở đó ra sao.

Cuộc cách tân giáo dục nào rồi rốt cục cũng phải được thử thách trong thực tại. Nếu như cách tân chẳng thể tạo ra sự tươi mới và không khí dân chủ, tự do trong trường học, những chủ trương, chính sách cải cách cho dù công phu đến mấy cũng sẽ khó có được thành công.


  • Nguyễn Quốc Vương (Nhật Bản)

NO COMMENTS